نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

توان رزمی:
توان رزمی و عده قوای نظامی این نیرو هم اکنون نامعلوم است و تنها حدسیات از روی عده و توان نظامی آن پیش از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی تخمین زده می شود. با این حال هواپیما های اصلی این نیرو شامل است بر:
فانتوم یا F-۴
F-۵
تامکت یا F-۱۴
Mig-۲۹
Mig-۲۱
Su-۲۴

هواپیما های جدید:
به دلیل تحریم های شدید برای فروش تسلیحات به ایران، در سال های اخیر هواپیما های نظامی جدید به توان نیروی هوایی اضافه نشده است. با این وجود هواپیما های موجود بهینه سازی شده و چند طرح هواپیمای نظامی بومی اجرا شده است. همچنین شایعاتی مبنی بر پناهنده شدن هواپیما های عراقی در زمان جنگ اول خلیج فارس به ایران مطرح می باشد با این وجود تعداد و نوع این هواپیما ها در سایه ابهام قرار دارد. البتا در چند سال اخیر ابتدا جنگنده صاعقه و سپس آذرخش در جمهوری اسلامی ایران طراحی وساخته شد این دو هواپیما از روی هواپیمای اف5 آمریکا و باکمک روسیه طراحی شده است پس از طراحی این دو جنگنده و در آغاز طراحی سومین جنگندهآمریکا فشار خود را بر روسیه افزایش داد که موجب قطع همکاری های روسیه شد در نتیجه ایران با تکیه بر توان داخلی -واسه رو کم کنی هم که باشه- با هم کاری(دانشگاههای صنعتی شریف-کیش-مالک اشتر وهوافضا)اقدام به طراحی یکی از بی نظیرترین جنگندههای جهان بانام شفق که هواپیمایی رادار گریز و مخفی شونده است شد. اطلاعات کامل تر در این زمینه را می توانید در زیر مشاهده کنید: صاعقه...صاعقه هواپیمای جت جنگنده آموزشی نظامی ساخت ایران است. در این هواپیما از بدنه هواپیمای اف-۵ استفاده شده است. تفاوت ظاهری این هواپیما با اف-۵ وجود دو سکان عمودی V شکل است که برای ایجاد توانایی لازم برای مانور پذیری بهتر جنگنده صورت گرفته است. هواپیمای جنگنده صاعقه ۱۰ تا ۱۵ درصد بزرگ‌تر شده هواپیماهای اف-۵ است که دو سکان عمودی V شکل (برای کاهش سطح مقطع راداری) و سیستم های الکترونیک و موتورهای روسی آر دی-۳۳ (RD-۳۳) دارد.
آذرخش... آذَرَخش نام دومین هواپیمای جنگنده ساخت ایران، پس از جنگنده صاعقه‌است. این جنگنده که در ایران و به روش مهندسی معکوس بر روی جنگنده بمب افکن اف-۵ ساخته و در تاریخ ۱۵/۵/۱۳۸۶ در شاهین شهر اصفهان آزمایش شده‌است.
جنگنده آذرخش حدودا ۱۵ درصد بزرگتر از F-۵E است و از موتورهای RD-۳۳ لیولکا نیرو می‌گیرد.
فهرست مندرجات ۱ طراحی ۲ نیروی پیشران ۳ مقایسه با اف۵ ۴ امکانات ۵ پیوند به بیرون

طراحی طراحی هواپیمای صاعقه (نه آذرخش) به طرز چشم گیری شبیه هواپیمای جنگنده - بمب افکن F/A ۱۸ ساخت است که به اختصار F۱۸ خوانده می‌شود. بیشترین شباهت در دو سکان عمودی زاویه دار نسبت به محور طولی و صفحات جانبی در کناره‌های هواپیما تا کناره کابین می‌باشد. لازم به ذکر است نمونه اولیه - هواپیمای اف۵ - دارای یک سکان عمودی بوده و فاقد صفحات مذکور در کنار بدنه می‌باشد. در ضمن لازم به ذکر است که سابقه طراحی هواپیما جنگنده در ایران به بعد از انقلاب می‌رسد و طراحی این گونه هواپیما‌ها کاملا ایرانی و بومی بوده‌است متخصصین ایرانی طراح این هواپیما‌هااستادان دانشگاه هوایی شهیدستاری ومتخصصین صنایع دفاع هستند. ظاهرا ابزار ناوبری اویونیک این پرنده دستخوش تغییرات اساسی گردیده‌است و از سامانه‌های روسی در آن استفاده گردیده‌است. کابین این جنگنده از تجهیزات جدید شامل نشان دهنده‌های دی جی تال و مانیتورهای LCD یا پلاسمای مایع استفاده گسترده گردیده‌است. در بخش تجهیزات خدمه پروازی نیز تغییرات اساسی بچشم می‌خورد، به صورتی که از کلاه‌های پروازی هوشمند جهت هرچه کمتر گردیدن بار کاری خلبان و افسر کمک استفاده گردیده‌است.
نیروی پیشران جنگنده آذرخش از دو موتور روسی آردی-۳۳ استفاده می‌کند. این جنگنده بیشتر برای عملیات‌های هوا به زمین طراحی شده ولی در کنارآن توانایی جنگ هوایی را نیز دارد. پیشرانه این هواپیما دو دستگاه موتور RD-۳۳ (موتور جنگنده میگ)است که از موتورهای هواپیمای اف-۵ بسیار قدرتمندتر بوده و امکان پرواز تا سرعتهای ۱٫۵ تا ۱٫۷ ماخ را به این هواپیما می‌دهد.در گونه هایی از این موتور که دارای پس سوز نیز می باشد قدرت موتور از ( 5,098kgf (50KN به (8,300kgf (81.3KN میرسد. این موتور طی درخواستی در سال 2005 به مبلغ 250,000,000$ برای بهینه سازی اسکادران هوایی mig-29 هند مورد استفاده قرار گرفته است. که البته کمی و یا مقداری کمتر از صاعقه (هواپیما) است. (ساخت کارخانه جات klimov )

مقایسه با اف۵
هواپیمای آذرخش را می‌توان یک جنگنده اف-۵ دانست که در آن مساحت بال‌ها تا حدودی افزایش یافته و موتورها و اویونیک آن با نمونه‌های جدیدتر روسی تعویض گشته‌است. مشهودترین تفاوت این هواپیما با جنگنده اف-۵، ورودی موتورهای به وضوح بزرگ‌ تر آن است که در نتیجه نصب موتور قدرتمند تر و نیاز به ورودی هوای بزرگ‌تر حاصل آمده‌است. همچنین تغییرات واضحی در سکان عمودی آن پدید آمده که می‌توان از آن‌ها به عنوان عوامل کنترل کننده مانور پذیری فوق العاده و بعضا خارج از کنترل F-۵ دانست. وزن این جنگنده در حالت عادی حدود ۸ تن و در حالت حد اکثر بین ۱۵ تا ۱۸ تن خواهد بود، گفتنی این جنگنده می‌تواند حدود ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ کیلوگرم تسلیحات با خود حمل کند.
امکانات رادار این هواپیما از نوع N۰۱۹-ME که در ایران بهسازی شده تا کارایی آن بر ضد اهداف زمینی افزایش یابد و برد این هواپیما نیز مانند هواپیمای صاعقه در حدود ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر است. این هواپیما یعنی جنگنده آذرخش بیشتر و در واقع برای حمله به اهداف زمینی طراحی و ساخته شده‌است و توانایی جنگ هوایی را نیز دارا است که کاملاً ساخت ایران بوده و برای جایگزینی است. هواپیمای اف۵ و به تبع آن آذرخش به دلیل کوچکی قابلیت حمل مقدار کمی سوخت را دارد که باعث کوتاه شدن برد هواپیما نسبت به هواپیماهای هم عصر خود مانند اف۴ می‌شود. (هواپیمای اف۴ می‌تواند هم وزن هواپیمای اف۵ سوخت با خود حمل کند.) به همین دلیل در زمان جنگ از این هواپیما بیشتر به عنوان هواپیمای گشتی شناسایی و یا جهت بمباران اهداف نزدیک استفاده می‌شد. و البته همین کمبود سوخت قابلیت درگیری با اهداف هوایی و انجام جنگ هوایی یا Dog Fightt را به شدت کاهش می‌دهد.

شفق... جنگنده شفق ،از جنگنده های پنهانکار و مافوق صوت که طراحی آن از چندین سال پیش شروع شد و در سال 2004 نیز تکمیل نمونه اولیه آن گزارش شد، در سه نوع آموزشی دو نفره، جنگنده دو نفره و جنگنده یک نفره طراحی شده است. پروژه طراحی شفق توسّط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران سرمایه گذاری شده و بوسیله مجتمع دانشگاهی هوایی (Aviation University Complex) که زیر مجموعه ای از دانشگاه صنعتی مالک اشتر می باشد طراحی شده است و لازم به ذکر است که دانشگاه بزرگ صنعتی مالک اشتر که یکی از بزرگترین مراکز علمی و طراحی ایران می باشد وابسته و زیر نظر کامل وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است .
بسیاری از کارشناسان شفق را از حیث توانایی و نوع طراحی با طرح هواپیمای MiG-I-2000 روسیه مقایسه کرده اند. البته لازم به ذکر است در طراحی شفق به ویژگی پنهانکاری (رادارگریزی) آن توجه زیادی شده، بویژه که طرح بدنه آن به جنگنده اف/ای-22 رپتور ساخت آمریکا که یک جنگنده پنهانکار است نیز تا اندازه ای شباهت دارد و بدنه آن از مواد جاذب امواج رادار (Radar Absorbing Materials) ساخته شده است، در واقع می توان شفق را اولین جنگنده پنهانکار ایرانی دانست. بنا به اظهارات بعضی رسانه ها طراحی نمونه نهایی شفق که شامل بسیاری اصلاحات و بهبود ها می باشد تا سال 2008 بطول خواهد انجامید.
شفق دارای هفت جایگاه برای حمل تسلیحات مختلف می باشد. نوع سازه به کار رفته به شکل مناسبی اجازه حمل انواع بمب و موشکهای هوابه هوا و هوابه زمین و همچنین انواع بمب با هدایت لیزری را به این هواپیمای توانمند می دهد. که در زیر هر بال سه جایگاه و یک جایگاه نیز در زیر بدنه قرار دارد. همچنین استفاده از نمایشگرهای چند کاره رنگی در کاکپیت آن موجب شده تا در جنگنده از نمایشگرهای آنالوگ کمتر استفاده شود. ضمنا در کاکپیت این هواپیما به راحتی خلبان توجه زیادی شده است، همچنین در شفق از صندلی های پرتاب شونده K-36D نیز استفاده شده است. وزن این جنگنده حدود 5 تن می باشد که از این لحاظ یک جنگنده سبک بحساب می آید. پیشرانه این جنگنده یک دستگاه موتور توربوجت RD-33 کلیموف یعنی همان موتور بکار رفته در جنگنده MiG-29 است. بنا به گفته بعضی رسانه ها ایران برنامه هایی نیز برای تولید موتور کلیموف RD-33 و نمایشگر های تحت امتیاز روسیه در ایران دارد.

از دیگر ویژگی های بارز شفق می توان به طراحی آیرودینامیکی و سرعت فراصوتی آن که دو تا دو ونیم برابر سرعت صوت است اشاره کرد، در طراحی شفق مساحت ریشه بالها بسیار بیشتر از نوک بال است و این امر موجب می شود تا جنگنده شفق در نبرد های هوایی تن به تن (داگ فایت) بتواند به سرعت زاویه حمله را بسوی هدف تغییر دهد، همچنین بواسطه طراحی ویژه بدنه آن توانایی پیچش، غلتش و قابلیت مانور پذیری شفق تا حد زیادی افزایش یافته و آن را به جنگنده ای برای استفاده در موقعیت های خاص تبدیل کرده است. کارشناسان در مورد شفق به گمانه زنی هایی پرداخته اند از جمله اینکه جنگنده شفق از توانایی پرواز در ارتفاع پایین نیز بخوبی برخوردار است و از لحاظ اویونیک یا سیستم های الکترونیک پروازی نیز بسیار پیشرفته می باشد. حتی بسیاری از کارشناسان ویژگی پنهانکاری شفق را حاصل ترکیب طراحی ویژه و استفاده از مواد جاذب امواج رادار دانسته و توانایی پنهانکاری شفق را با جنگنده آمریکایی F-117 Nighthawk که جنگنده ای بسیار پیشرفته می باشد مقایسه می کنند. و این شد نتایج تحریم آمریکا علیه ایران "ایران در تحریم بزرگ خواهد شد."(امام خمینی ره).البته تویکی از شمارگان جنگ افزار نوشته شده ایران26 فروند سوخو27و24فروندمیگ24و24فروندمیگ31داره.
دانشگاه شهید ستاری وابسته به دانشگاه مالک اشتر وظیفه تربیت نیروی متخصص برای این نیرو را دارا باشد.

منبع:سایت جنگ افزار.مجله جنگ افزاره شماره92.

مهیار